Porady

Podkręcanie komputera – BlackWhiteTV

14 października 2016, Aktualizacja 15 stycznia 2019Lenovo

Podkręcanie komputera

Podkręcanie komputera od lat fascynowało co bardziej zaawansowanych użytkowników komputerów osobistych. Dla wielu był to prosty sposób na zwiększenie ogólnej wydajności maszyny bez ponoszenia dodatkowych kosztów.

Niemniej, sam temat podkręcania komponentów w dalszym ciągu wydaje się wiedzą tajemną, do której dostęp mają tylko nieliczni wybrani, którzy poświęcili czas na zaznajomienie się z tą sztuką. Jest to bardzo błędne przeświadczenie, ponieważ dziś tzw. overclocking (OC) jest dostępny w zasadzie dla każdego. W tym artykule chciałbym pomóc zrozumieć Państwu problematykę podkręcania podzespołów, zalety oraz wady które ze sobą niesie oraz wymagania, jakie trzeba spełnić by próbować swych sił w OC.

Podkręcanie procesorów

Pierwszym i prawdopodobnie najpopularniejszym komponentem, który jest poddawany OC jest CPU czyli procesor. Jest to element komputera, którego wydajność w coraz mniejszym stopniu wpływa na liczbę klatek w grach, lecz w części programów do zastosowań profesjonalnych w dalszym ciągu gra pierwsze skrzypce. Procesor jest tzw. sercem komputera, to jego działania wpływają na podział zadań innych komponentów, więc w przypadku niedostatecznej jego wydajności ograniczy on możliwości wszystkich pozostałych podzespołów. Innymi słowy, jeżeli wydajność procesora jest niewystarczająca to będzie stanowić on wąskie gardło i tym samym żaden inny komponent nie będzie w stanie rozwinąć skrzydeł. Z wyżej wymienionych powodów wielu użytkowników decyduje się na podkręcenie właśnie tego podzespołu, by nie ograniczać np. bardzo wydajnej karty graficznej.

Podkręcanie procesora wiąże się z wieloma zaletami, z których najbardziej oczywistą jest wzrost wydajności pracy całej maszyny. Poprzez umiejętne podkręcenie tańszego procesora możemy osiągnąć wydajność jednostki znacznie od niego droższej, tym samym oszczędzając pieniądze. Nie jest to jednak proces pozbawiony wad. OC procesora wiąże się ze zwiększonym poborem energii elektrycznej, co skutkuje również zwiększoną emisją ciepła. Procesor poddany overclockingowi może również z czasem ulec stopniowej degradacji i nie osiągać pełnej stabilności. Efekt ten występuje jednakże tylko w przypadku podkręcania o wyższe niż zalecane wartości napięcia rdzenia.

Dziś podkręcanie procesora stało się znacznie bardziej dostępne dla przeciętnego użytkownika, co nie oznacza, że nie trzeba spełniać określonych wymagań. Podstawowymi wymogami jest posiadanie sprzętu umożliwiającego overclocking: procesora z odblokowanym mnożnikiem oraz płyty głównej z odpowiednimi opcjami w BIOS/UEFI. Producenci procesorów bardzo uprościli kategorię procesorów pozwalających na swobodne zmiany mnożnika – Intel oznacza je literą „K” natomiast AMD umieszcza je w serii „FX”. Co do doboru płyty głównej sprawa nieco bardziej się komplikuje, nie wszystkie chipsety (szczególnie te tańsze), posiadają opcje OC. Niemniej, podkręcanie urosło dziś do rangi sportu i producenci coraz częściej reklamują możliwości OC swojego sprzętu w materiałach marketingowych.

Posiadamy odpowiedni procesor i płytę główną, czy to wszystko? Niestety nie. Podkręcanie procesora, jak już, wspomniałem wiąże się z większym wydzielaniem ciepła, więc nie obędziemy się bez adekwatnego chłodzenia. Zazwyczaj jednostki dodawane bezpośrednio do procesorów nie są wystarczająco wydajne w odprowadzaniu ciepła by pozwolić na swobodne OC. Oznacza to, że musimy zainwestować w rozwiązanie, które pozwoli schłodzić procesor na tyle, by po podkręceniu nie wychodził poza bezpieczny zakres temperatury. Zazwyczaj sugerowaną wartością której nie należy przekraczać jest 80°C, lecz, jak wiadomo, im niższa wartość tym lepsza. To właśnie problemy termiczne są największym ograniczeniem możliwości OC komputerów przenośnych. Nie jest to jednak niemożliwe, część producentów produkuje laptopy o bardzo zaawansowanych systemach chłodzenia, które pozwalają na pewien zakres OC, lecz nie jest on tak duży jak w przypadku komputerów stacjonarnych.

Posiadając wszystkie niezbędne komponenty umożliwiające podkręcanie możemy przystąpić do jego realizacji. OC możemy wykonać w dwojaki sposób – za pomocą programu w systemie Windows bądź bezpośrednio poprzez BIOS/UEFI. Zazwyczaj narzędzia do użytku w środowisku Windows są znacznie prostsze w obsłudze i posiadają wystarczające możliwości dla początkujących użytkowników. BIOS/UEFI są często bardzo rozbudowane tym samym możemy skorzystać z nich w przypadku niewielkiego OC jak i bicia rekordów. Sam overclocking sprowadza się w zasadzie do dwóch głównych elementów – zwiększania taktowania zegara procesora oraz ustawienia odpowiednich napięć zapewniających stabilność. Te dwa czynniki są kluczowe dla udanego OC. Taktowanie obecnych procesorów w większości przypadków zmienia się poprzez mnożnik bazowy procesora, dzięki któremu uzyskujemy docelowe taktowanie. Następnie należy ustawić napięcie procesora zapewniające jego pełną stabilność, lecz powinna to być najniższa możliwa wartość by nie doprowadzić do przegrzewania się układu oraz jego degradacji. Wszystko to powinno odbywać się również z zachowaniem widełek optymalnej temperatury pracy układu nieprzekraczających sugerowanej maksymalnej temperatury (bądź rozsądnego maksimum jakim jest wartość ok. 80°C).

Podkręcanie kart graficznych

Podkręcanie karty graficznej jest działaniem znacznie mniej wymagającym od podkręcania procesora. Podkręcenie GPU potrafi przynieść kilkudziesięcioprocentowy wzrost wydajności w grach i narzędziach użytkowych. Wielu użytkowników poprzez podkręcanie jest w stanie zniwelować różnice wydajności dzielące dwa modele kart graficznych w ofercie producenta. Czy zatem OC kart ma jakieś znaczące wady? Tak jak w przypadku procesorów, podkręcanie kart graficznych wiąże się ze zwiększeniem wydzielanego ciepła, co bardzo negatywnie wpływa na kulturę pracy układu chłodzenia. Jednakże o ile w przypadku procesorów wymiana chłodzenia jest względnie prosta i tania, o tyle w przypadku GPU już tak nie jest. Chłodzenia oferujące znacznie lepsze parametry pracy są zazwyczaj bardzo drogie, a ich wymiana może wiązać się utratą gwarancji producenta. Często by osiągnąć wymierne wyniki należy skorzystać z niekonwencjonalnych metod ochładzania ciepłych kart graficznych takich jak np. chłodzenia wodne. Niemniej wielu producentów oferuje autorskie konstrukcje, które posiadają rozbudowane układy chłodzenia pozwalające na całkiem duży zakres OC. Warto przy tym zaznaczyć, że wszystkie modele kart graficznych, wszystkich producentów pozwalają na podkręcanie. Oczywiście poszczególne modele mogą różnić się od siebie zakresem wartości o jaki możemy daną kartę podkręcić, lecz technicznie wszystkie modele na to pozwalają.

Warto nadmienić, iż płyta główna nie jest czynnikiem wpływającym na możliwości podkręcania kart graficznych. Podkręcanie GPU odbywa się w przeważającej większości za pomocą narzędzia dla systemu Windows. Programy do OC kart graficznych są w ofercie większości producentów, przy czym są one bardzo intuicyjne i proste w obsłudze. Samo podkręcanie może się także odbyć poprzez modyfikację BIOS’u karty graficznej, lecz jest to sposób wyłącznie dla bardziej zaawansowanych użytkowników. Większość kart graficznych nie pozwala na modyfikację wartości poszczególnych napięć, przez co jedynym ustawieniem, które może nas interesować jest taktowanie rdzenia oraz pamięci. Wartości te można zmienić w narzędziu szukając najwyższych stabilnych wartości, które ograniczają jedynie parametry termiczne kart graficznej. Podkręcanie kart graficznych coraz częściej odbywa się już na etapie produkcji. Poszerzająca się rzesza producentów sprzedaje modele kart graficznych fabrycznie podkręconych osiągających wydajność często znacznie przewyższającą modele podstawowe. Zakup takiego sprzętu jest bardzo wygodny, ponieważ producent gwarantuje stabilność wartości fabrycznego OC, dodatkowo konstrukcje te nierzadko można dalej podkręcać by wycisnąć dodatkowe megaherce.

Podkręcanie pamięci RAM

Pamięci RAM były niegdyś elementem, którego OC wiązało się bezpośrednio z możliwościami podkręcania procesora. Sytuacja ta jednak uległa zmianie i obecnie podkręcanie pamięci to najczęściej sztuka dla sztuki. Nie jest oczywiście prawdą, iż wydajność RAM nie ma żadnego wpływu na wydajność całej jednostki, jednakże podkręcanie wpływa na wydajność marginalnie, przez co wielu użytkowników nie zaprząta sobie nim głowy. Podkręcanie pamięci RAM odbywa się poprzez dwa elementy. Pierwszym z nich jest taktowanie (podobnie jak w przypadku CPU oraz GPU). Zwiększanie taktowania analogicznie jak w przypadku procesorów wpływa na wydajność, lecz jest to wpływ minimalny, zamykający się w granicach kilku punktów procentowych. Drugim parametrem jest timing, określający opóźnienie między wykonywaniem kolejnych zadań. Im niższa jest to wartość tym szybsza będzie praca komponentu. Podkręcanie, tak samo jak w przypadku CPU oraz GPU, może odbyć się za pomocą programu bądź bezpośrednio poprzez BIOS/UEFI. W przypadku pamięci RAM temperatury zazwyczaj nie mają dużego wpływu na możliwości OC, jednakże zalecane jest podkręcanie jedynie kości wyposażonych w radiatory. Kwestia napięcia jest z kolei dużo bardziej ograniczona, ponieważ jego zbyt wysoka wartość wychodząca poza specyfikację producenta procesora (który jest obecnie wyposażony w kontroler odpowiadający za pamięci RAM) może doprowadzić do jego uszkodzenia. Jeżeli zdecydujecie się na podkręcanie RAM należy to robić jedynie w dopuszczalnym zakresie, sugeruję jednak pozostanie przy ustawieniach domyślnych.

Podsumowanie

Podkręcanie podzespołów komputerowych jest bardzo ciekawą kwestią, którą powinien rozważyć każdy zaawansowany użytkownik. Sensowność podkręcania komponentów jest jednakże zależna od zastosowania maszyny i potrzeb posiadacza. Dziś, dzięki wielu ułatwieniom oraz rozwiązaniom programowym producentów sprzętu, OC stało się dostępne dla wszystkich. Dostęp do komponentów umożliwiających OC z pewnością poskutkuje zwiększeniem popularności tej metody podwyższania wydajności sprzętu. Mam nadzieję, że artykuł ten pozytywnie wpłynie na Wasze chęci poznawania działania komputerów oraz zasieję ziarno ciekawości, co w efekcie przyczyni się do poszerzania wiedzy o sprzęcie.



Udostępnij

Komentarze do artykułu


widget instagram lenovo
widget twitter lenovo
widget facebook lenovo
widget youtube lenovo
Przeczytaj poprzedni wpis:
Kim jesteś w internecie? – Psychotest

Mamy przyjemność zaprezentować Wam nową, luźną serię, która zagości na LenovoZone! Zachęcamy Was do rozwiązywania naszych psychotestów z przymrużeniem oka...

Zamknij